Dukkhadukkhan

Psm-ṭhā.i.32-33: Anekāni hi dukkhāni. Seyyathidaṃ – dukkhadukkhaṃ, vipariṇāmadukkhaṃ, saṅkhāradukkhaṃ, paṭicchannadukkhaṃ, appaṭicchannadukkhaṃ, pariyāyadukkhaṃ, nippariyāyadukkhanti. Ettha kāyikacetasikā dukkhā vedanāsabhāvato ca nāmato ca dukkhattā dukkhadukkhanti vuccati. Sukhā vedanā vipariṇāmena dukkhuppattihetuto *vipariṇāmadukkhaṃ. Upekkhāvedanā ceva avasesā ca tebhūmakasaṅkhārā udayabbayapaṭipīḷitattā saṅkhāradukkhaṃ. Kaṇṇasūla/dantasūla/rāgaja-pariḷāha/dosaja-pariḷāhādi kāyikacetasiko ābādho pucchitvā jānitabbato upakkamassa ca apākaṭabhāvato paṭicchannadukkhaṃ**. Dvattiṃsakammakāraṇādisamuṭṭhāno ābādho apucchitvāva jānitabbato upakkamassa ca pākaṭabhāvato appaṭicchannadukkhaṃ**. Ṭhapetvā dukkhadukkhaṃ sesaṃ dukkhasaccavibhaṅge (vibha. 190 ādayo) āgataṃ jātiādi sabbampi tassa tassa dukkhassa vatthubhāvato pariyāyadukkhaṃ**. Dukkhadukkhaṃ pana nippariyāyadukkhanti vuccati. [Thật vậy, có nhiều loại khổ{dukkha} bao gồm: 1/khổ khổ{dukkhadukkhaṃ}, 2/khổ biến hoại{vipariṇāmadukkhaṃ}, 3/khổ hữu vi{saṅkhāradukkhaṃ}, 4/khổ bao phủ {paṭicchannadukkhaṃ}, 5/khổ hiện lộ {appaṭicchannadukkhaṃ}, 6/khổ nguyên nhân{pariyāyadukkhaṃ}, 7/ khổ phi nguyên nhân/khổ bản chất {nippariyāyadukkhaṃ}. Ở đây, sự khổ thuộc thân lẫn tâm được gọi là “dukkhadukkhaṃ” do là trạng thái khổ{dukkhattā} từ bản chất thuộc về cảm thọ{vedanāsabhāvato} và từ tên gọi{nāmato}. Do sự biến hoại, nên thọ lạc{sukhavedanā} được gọi là “vipariṇāmadukkhaṃ* vì là nguyên nhân phát sanh khổ{dukkhuppattihetuto}. Thọ xả{upekkhāvedanā} và các hành thuộc tam giới còn lại được gọi là “saṅkhāradukkhaṃ” do trạng thái áp bức bởi sự sanh-diệt (của chúng). Sự bệnh thuộc thân lẫn tâm như là sự đau tai, sự đau răng, sự nhiệt não sanh do tham, sự nhiệt não sanh do sân… được gọi là “paṭicchannadukkhaṃ” do được biết đến chỉ sau khi thăm hỏi và do trạng thái ẩn kín của phiền não đang phát tác. Sự bệnh mà phát sanh từ 32 hành vi tra tấn{kammakāraṇa: M.i.178} được gọi là “paṭicchannadukkhaṃ” do được biết đến khi không cần thăm hỏi và do trạng thái hiện rõ. Ngoại trừ dukkhadukkha, dukkha còn lại{sesaṃ} được xuất hiện trong Vbh.190 “Khổ đế phân tích”, tất cả chúng đều được gọi là “pariyāyadukkhaṃ” do bản chất là nền tảng cho từng loại khổ{sesaṃ} ấy. Còn dukkhadukkha được gọi là “nippariyāyadukkhaṃ”.